Graficzny nagłówek podstrony

Leszczyńskie po królewsku

Trasy zwiedzania Regionu Leszczyńskiego

Region Leszczyński obfituje w najróżniejsze zabytki: pałace, dwory kościoły, klasztory, wiatraki. Proponujemy dwie trasy turystyczne, które ukażą piękno i różnorodność architektury tej okolicy.

Trasa wschodnia

• Rydzyna - najpiękniejszy w Wielkopolsce barokowy zamek wzniesiony w latach ok. 1685-95 dla wojewody Rafała Leszczyńskiego. Ten najpotężniejszy w Wielkopolsce magnat pragnął w Rydzynie stworzyć centrum swoich dóbr na miarę innych tego typu rezydencji w Polsce. Zamek zaprojektował architekt królewski Szymon Belotti. Przy budowie wykorzystano fragmenty murów średniowiecznego założenia. Przy kolejnych przebudowach w XVIII wieku pracował Pompeo Ferrari, Karol Marcin Frantz i, być może, Dominik Merlini. Ferrari, wykształcony w rzymskiej Akademii Świętego Łukasza, został sprowadzony do Rydzyny przez Rafała Leszczyńskiego. Na zlecenie następnego właściciela, Aleksandra Józefa Sułkowskiego, malowidła na sklepieniu sali balowej wykonał malarz śląski, Jerzy Wilhelm Neunhertz. W 1945 roku wnętrza pałacu zostały całkowicie wypalone i dzisiejszy stan jest w dużej mierze rekonstrukcją. Zamek, otoczony parkiem krajobrazowym, połączono osiowo z barokowym miasteczkiem. To pełne uroku założenie urbanistyczne, nie zmienione od czasów panowania rodów Leszczyńskich i Sułkowskich, jest jednym z niewielu takich założeń zachowanych w Polsce. W ostatniej ćwierci XVIII wieku dzieciństwo i młodość spędził tu późniejszy król, Stanisław Leszczyński. Atmosfera Rydzyny, kontakt z artystami działającymi na zlecenie ojca, wywarł znaczący wpływ na późniejszą postawę Stanisława Leszczyńskiego. To w Rydzynie i Lesznie późniejszy król Polski oraz książę Lotaryngii i Baru nauczył się jak być mecenasem kultury i sztuki.

Zamek w Rydzynie


• Rydzyna – wiatrak „Józef”, w którym znajduje się Muzeum Rolnictwa i Młynarstwa. Niegdyś wokół Rydzyny stało około 30 takich budowli.

Rydzyna wiatrak

• Pawłowice – klasycystyczny zespół pałacowy zbudowany dla Maksymiliana Mielżyńskiego w latach 1779-1783 według projektu Karola Gottharda Langhansa, twórcy m.in. berlińskiej Bramy Brandenburskiej. We wnętrzach zachowały się sztukaterie wykonane według projektu Jana Christiana Kamsetzera. Szczególną uwagę zwraca sala balowa na piętrze zdobiona 24 wolno stojącymi kolumnami. Dekorację architektoniczną uzupełniają trzy wiszące świeczniki ze szkła dmuchanego i szlifowanego, wykonane w końcu XVIII wieku. W mieszczącym się obok saloniku jedwabnym możemy podziwiać oryginalną dekorację sztukatorską na suficie, meble w stylu Ludwika XVI, kominek z białego marmuru z płaskorzeźbą Ledy, wykonaną przez Giovachino Stagii. Ściany tego pomieszczenia obite są jedwabną, haftowaną tkaniną francuską z około 1790 roku.

Pałac w Pawłowicach


• Oporowo – kościół parafialny p.w. Niepokalanego Poczęcia N. P. Marii. Świątynia o konstrukcji szkieletowej zbudowana w 1640 roku z fundacji Stanisława z Bnina Śmigielskiego. Gruntownie restaurowana w 1870 roku. Na szczególną uwagę zasługuje bogate, barokowe wyposażenie wnętrza składające się z ołtarzy oraz wiszącego świecznika zdobionego pełnoplastyczną rzeźbą Najświętszej Maryi Panny Niepokalanie Poczętej stojącej na smoku.

Kościół w Oporowie


• Oporowo – założenie dworskie położone we wschodniej części wsi składa się z części rezydencjonalnej i zespołu folwarcznego. Taki układ był typowy dla większości majątków ziemiańskich w XIX i na początku XX wieku. Założenie rezydencjonalne usytuowane w parku krajobrazowym składa się z dworu, oficyny oraz domu rządcy. Dziewiętnastowieczny dwór przekształcił i rozbudował na zlecenie rodziny Morawskich w 1906 roku Roger Sławski, jeden z najlepszych architektów wielkopolskich tego czasu.

• Gostyń-Głogówko – jeden z piękniej położonych barokowy kościół i klasztor budowany w l. 1675-1728 dla Kongregacji Oratorium św. Filipa Nereusza. Kościół wzorowany był na weneckiej świątyni Santa Maria della Salute. Przy budowie pracowali Jerzy i Jan Catenazzi. Czaszę kopuły wzniósł Pompeo Ferrari. Wnętrze jej czaszy zdobią freski wykonane przez Jerzego Wilhelma Neunhertza w 1746 roku, przedstawiające sceny z życia św. Filipa Nereusza. W kościele na uwagę zasługuje m.in. obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem, malowany na desce, z umieszczonym w tle widokiem Gostynia i kościółkiem na Świętej Górze. W samym mieście warto poświęcić kilka chwil na obejrzenie gotyckiego kościoła p.w. św. Małgorzaty.

• Lubiń – jeden z najstarszych na terenie Wielkopolski klasztorów. Kościół klasztorny ojców benedyktynów zosta ł zbudowany w stylu romańskim, rozbudowany w gotyku, przekształcony w czasach baroku w pierwszej połowie XVIII wieku. We wnętrzu uwagę zwraca iluzjonistyczna polichromia barokowa z przedstawieniami o treści biblijnej i alegorycznej oraz barokowe stalle przypisywane Janowi Jerzemu Urbańskiemu. Jeśli dysponujemy wolnym czasem warto obejrzeć romańsko-gotycki kościół p.w. św. Leonarda. • Będąc w Lubiniu warto obejrzeć leżący o kilka kilometrów na północny wschód skansen filmowy w Cichowie. Znajdują się tam zabudowania stworzone jako dekoracja dla filmu Andrzeja Wajdy „Pan Tadeusz”.

• Osieczna – kościół klasztorny – późnobarokowy, zbudowany w latach 1729-1733 i 1784-1787 z fundacji Jana z Bnina Opalińskiego, według projektu Pompeo Ferrariego. Rokokowe wyposażenie (ambona, ołtarze, konfesjonały) wykonał w l. 1784-1787 Antoni Schultz z Rawicza.

• Osieczna – zamek Borków pochodzący z XV wieku w wyniku licznych przebudów stracił swój pierwotny charakter. Najważniejszymi, mającymi wpływ na kształt architektoniczny, były prace z lat 1598-1601, 1605 i ostatnia z1890-1908. Obecnie zamek składa się z trzech nieregularnych skrzydeł zgrupowanych wokół otwartego dziedzińca. Oglądając tę potężną budowlę warto zwrócić uwagę na manierystyczny portal z herbem Nałęcz i literami A (ndrzej) C (zarnkowski) oraz wmurowane w ścianę skrzydła wschodniego kamienne tablice: z XVI wieku z herbem Nałęcz i literami AC, tablice z napisem upamiętniającym zakończenie odbudowy zamku przez Andrzeja Czarnkowskiego z datą 1601, następnie tablica marmurowa z napisem łacińskim odnoszącym się do odbudowy za Jana Opalińskiego w 1665. Według podania z zamku prowadzi sklepiony podziemny korytarz pod jeziorem na jego drugą stronę. Na początku XIX wieku ksiądz Rogaliński zażegnał pokutującego w zamku ducha niewiernej żony pana zamku, która – nieobecnego z powodu wyprawy na wojnę w obronie ojczyzny męża – zdradzała z lekarzem i do tego Włochem.

osieczna zamek


• Osieczna – wiatraki – na wzgórzu, przy drodze do Leszna, znajdują się trzy zabytkowe wiatraki. Najstarszy, środkowy, pochodzi z 1763 roku. Pozostałe zbudowano w XIX wieku.

Wiatraki w Osiecznej

Trasa zachodnia

• Siciny – kościół parafialny, pocysterski, p.w. św. Marcina, barokowy, XVIII wieczny. Wybudowany według projektu Marcina Frantza. Bogaty wystrój wnętrz tworzą rzeźbione ołtarze będące dziełem F. Mangolda oraz polichromia Filipa Bentuma. To najlepszy w tej okolicy przykład barokowej świątyni z zachowaną polichromią i wyposażeniem z tej epoki. Obok kościoła usytuowany jest budynek dawnego pałacu opackiego wzniesiony około połowy XVIII wieku. W sali na piętrze zachował się fresk warsztatu Bentuma przedstawiający scenę fundacji przez księcia Henryka II kościoła i pałacu. Wieś od czasów średniowiecza należała do cystersów z Lubiąża.

• Wschowa – urokliwe miasto o metryce .średniowiecznej. Konwent bernardynów we Wschowie, założony w 1456 roku, należał do najstarszych w Rzeczypospolitej. Budynki klasztoru spłonęły w 1558 roku. Dzięki poparciu grona możnych protektorów i darczyńców w l. 1638-1639 budowniczy Krzysztof Bonadura Starszy wzniósł nowy klasztor. Kościół otrzymał wówczas wezwanie św. Józefa Oblubieńca. W latach czterdziestych XVIII wieku przeprowadzono prace remontowe zmierzające do upiększenia świątyni. Wzniesiono nowy ołtarz główny, wykonano posadzkę, okna, ławki. W tym też czasie kościół ozdobiono polichromią wykonaną przez głogowskiego malarza Joachima Eggenfeldnera przy współpracy z malarzem zakonnym Walentym Żebrowskim. Na sklepieniu prezbiterium ukazano Trójcę Świętą adorowaną przez chóry anielskie. W centrum sklepienia nawy głównej umieszczono scenę zaślubin świętego Józefa i Maryi. Jeżeli dysponujemy wolnym czasem warto we Wschowie obejrzeć kościół farny p.w. św. Stanisława. Świątynia ta wybudowana została w XIV wieku. Po kolejnym pożarze odbudowano ją w 1685, a później przebudowano w latach 1720-26 według projektu Pompeo Ferrariego.

• Wschowa – lapidarium przy ulicy na terenie dawnego cmentarza ewangelickiego. Przepiękne nagrobki tam umieszczone pochodzą z XVII, XVIII i XIX wieku. Jest to najstarsze w Polsce takie założenie założone za murami miasta.

• Trzebiny - pałac zbudowany dla zamożnej wielkopolskiej rodziny Gurowskich w latach 1680-1690 być może według planów aktywnego w tym czasie w Wielkopolsce włoskiego architekta Jana Catenazziego. W 1860 roku rezydencję gruntownie przebudowano dla Ferdynanda von Lessen tworząc wewnętrzny dziedziniec. Pałac zbudowany na planie czworoboku flankują cztery niskie wieże. W rezydencji można oglądać ekspozycję archeologiczną. Park krajobrazowy z drugiej połowy XIX wieku powstał na miejscu istniejącego jeszcze w 1834 roku ogrodu włoskiego. Obecnie pałac jest siedzibą Wielkopolskiego Ośrodka Studiów i Ochrony Środowiska Kulturalnego. Znajduje się tam ekspozycja archeologiczna, którą można zwiedzać po wcześniejszym uzgodnieniu.

• Włoszakowice – wieś w początku XVIII wieku stanowiła własność Katarzyny z Opalińskich, żony Stanisława Leszczyńskiego. Za czasów Opalińskich, w pierwszej połowie XVII wieku wzniesiono tu pałac wg projektu Krzysztofa Bonadury Starszego. W końcu lat trzydziestych XVIII wieku wieś kupił Aleksander Józef Sułkowski. Na jego zlecenie wzniesiono około 1749-52 niezwykle interesujący, o eksperymentalnej formie, późnobarokowy pałac myśliwski. Zbudowany został na planie trójkąta równobocznego o wklęsłych narożnikach. Na parterze mniejsze pomieszczenia umieszczono wzdłuż ścian zewnętrznych, a we wnętrzu zlokalizowano dużą, dwukondygnacyjną salę. „Sala terrena” w przyziemiu służyła prawdopodobnie masońskim obrzędom. A.J. Sułkowski był jednym z pierwszych polskich masonów.

• Przemęt – kościół pocysterski, obecnie parafialny, p.w. św. Jana Chrzciciela, zbudowany w latach 1651-1690 i 1758-1759. Przy budowie brali udział architekci Jerzy i Jan Catenazzi. We wnętrzu warto zwrócić uwagę na bogato rzeźbione stalle, tron opacki, konfesjonały i ławki z bogatą dekoracją rzeźbiarską, figuralną i roślinną wykonaną z czarnego dębu.

• Śmigiel - kościół filialny p.w. św. Wita – kościół o konstrukcji szkieletowej wypełnionej kamieniem i cegłą zbudowany w 1769 roku. Warto zwrócić uwagę na ołtarz główny. To późnogotycki, rzeźbiony tryptyk z 1506 roku w obramowaniu z 1645. W polu środkowym przedstawiono Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny a po bokach Nawiedzenie, Hołd Trzech Króli, Zwiastowanie i Boże Narodzenie.

                                       Kościół w Śmiglu
 
• Śmigiel – wiatraki – według legendy w mieście znajdowało się około 100 wiatraków. Sprzyjało temu dogodne położenie na wzgórzach. Obecne przywieziono Broniowa i Kluczewa. Zrekonstruowano je w latach 1978-80.

• Bronikowo – kościół parafialny p.w. św. Franciszka z Asyżu to świątynia o konstrukcji zrębowej, z unikalnymi w naszym regionie ostatkami. Wybudowany został z drewna modrzewiowego w 1739 roku. Wewnątrz znajdują się barokowe ołtarze i obrazy z drugiej połowy XVII wieku.

• Krzycko Wielkie – barokowy dwór alkierzowy, zbudowany około połowy XVIII wieku dla Kotwiczów-Krzyckich. Kryty gontem budynek prezentuje najbardziej popularny w baroku typ siedziby wiejskiej średniozamożnego szlachcica. Obecnie dwór jest własnością prywatną i można oglądać go tylko z ulicy.

• Święciechowa – miejscowość ta, założona na trasie dawnego szlaku handlowego z Głogowa do Poznania, od XI do XIX wieku należała do benedyktynów z Lubinia. W XIII wieku zakonnicy ufundowali pierwszy kościół parafialny p.w. św Jakuba. Obecna świątynia powstała w XV/XVI wieku i została gruntownie przebudowana w XVIII stuleciu. We wnętrzu zwracają uwagę malowidła barokowe na sklepieniach kaplic bocznych. Warto poświęcić chwilę na obejrzenie zespołu barokowych ołtarzy oraz prospektu organowego. W zewnętrzną ścianę kościoła wmurowane są piaskowcowe epitafia z XVII i XVIII wieku.

Opublikował: Konrad Andrzejewski kontakt: kandrzejewski@leszno.pl ostatnia zmiana: 2015-12-21 19:44:27
0 Koszyk