START / Turystyka / Atrakcje turystyczne / Leszczyńskie po królewsku

Leszczyńskie po królewsku

"Qui Leszczynskoirum genus ignorant, Polonium ignorant" - "Kto Leszczyńskich nie zna, ten Polski nie zna". Prawdą jest iż w Lesznie przetrwały wielokulturowej, pierwszej Rzeczypospolitej. Od czasów Komeńskiego do dzisiaj Leszno jest miastem szkół. Nie całkiem przeminęła atmosfera garnizonowego miasta na kresach zachodnich z okresu międzywojennego...Od czasów króla Stanisława minęły trzy stulecia. Ślady pobytu w rodzinnym mieście wyznaczają początek jego wielkiej europejskiej kariery.

• Stanisław Leszczyński
• Leszno
• Pałac Sułkowskich
• Dzielnica  Żydowska
• Synagoga
• Dom H.Tinta
• Dom nauki (Bet Ha-Midrasz)
• Rynek
• Ratusz
• Kościół św. Mikołaja
• Dom Leo Baecka
• Kościół św. Jana Chrzciciela
• Dawne Gimnazjum
• Pomnik Jana Amosa Komeńskiego
• Szpital św. Jerzego
• Kościół św. Krzyża
• Lapidarium rzeźby nagrobnej
• Muzeum Okręgowe w Lesznie

Trasy zwiedzania Regionu Leszczyńskiego

• zachodnia
• wschodnia

Stanisław Leszczyński

1677 – urodził się we Lwowie

• ojciec Rafał, właściciel m. in. Leszna, podskarbi wielki koronny i starosta generalny Wielkopolski,
• matka – Anna z Jabłonowskich, córka wojewody ruskiego i hetmana wielkiego koronnego
• wychowywał się w Lesznie i Rydzynie, gdzie wspólnie z ojcem realizował swoje pasje architektoniczne i budowlane
• kształcił się w gimnazjum w Lesznie.

1695 – 1696 – zagraniczna podróż edukacyjną przez; Czechy, Austrię, Włochy, Paryż, Niderlandy, Niemcy.
1696 – starosta odolanowski, poseł na sejm.
1697 – 1699 – podczaszy koronny
1698 – ślub z Katarzyną z Opalińskich
1699 – mianowanie przez króla Augusta II wojewodą poznańskim, członek Senatu Rzeczypospolitej.
1699 – narodziny córki Anny
1703 – narodziny córki Marii, śmierć ojca Stanisława.
1704 - wybrany królem Polski przy poparciu króla Szwecji Karola XII
1705 - koronacja wraz z żoną w katedrze warszawskiej
1707 – spalenie Leszna i zamku w Rydzynie przez wojska rosyjskie podczas wojny domowej pomiędzy zwolennikami króla Stanisława i króla Augusta II
1709 – klęska Karola XII w bitwie pod Połtawą, pozbawienie Stanisława oparcia i wpływów. Schronił się najpierw w Szczecinie, a następnie w Szwecji
1712 – zrzeczenie się praw do korony polskiej przez Stanisława, jego dobra – w tym Leszno – przejmuje August II
1712 – 1714 – pobyt na terenie Turcji u Karola XII
1714 – 1719 – pobyt na emigracji politycznej w należącym do Karola XII księstwie Dwóch Mostów jako Książę Przedstawiciel (Zweibrücken)
1719 – 1725 - pobyt w alzackim Wissemburgu (Francja)
1725 –córka Maria zostaje żoną króla Francji Ludwika XV – Katedra w Strabourgu; Stanisław otrzymuje od zięcia zamek Chambord nad Loarą i niewielką pensję.
1727 – śmierć matki Stanisława, Anny Jabłonowskiej
1733 – po śmierci Augusta II, Stanisław Leszczyński przybywa potajemnie do Warszawy i przy poparciu Francji zostaje wybrany królem
1733 – zbrojna interwencja Rosji zmusza Stanisława do schronienia się w Gdańsku. Królem wybrany zostaje August III
1734 – wyniku oblężenia Gdańska przez wojska rosyjskie, Stanisław ucieka w przebraniu przez Kwidzyn, Pisz, Węgorzewo do Królewca. Szuka wsparcia Prus, Francji, Szwecji i Turcji.
1736 – abdykacja Stanisława. Odzyskuje majątek w Polsce i otrzymuje dożywotnio księstwo Lotaryngii i Baru, zachowując tytuł królewski.
1736 – przyjazd do Lotaryngii
1738 – sprzedaż swoich dóbr w Polsce, w tym Leszna i Rydzyny, księciu Józefowi Sułkowskiemu.
1743 – ukazuje się dzieło jego życia „Głos wolny wolość ubezpieczający”, wydane w j. francuskim, później w j. polskim.
1766 – zmarł w Lunéville, wskutek przypadkowo odniesionych oparzeń. Pochowany w Nancy.

LESZNO – miasto króla Stanisława, wieków tolerancji religijnej, ludzi nauki i pięknych barokowych budowli. Bogatą historię zawdzięcza swym właścicielom: reprezentantom rodów Leszczyńskich i Sułkowskich – światłych, tolerancyjnych, gospodarnych i przewidujących oraz mieszkańcom – pracowitym i ciekawym świata. Miasto zostało założone na mocy przywileju lokacyjnego z 1547 r., o jaki wystarał się u Zygmunta Starego kasztelan przemęcki Rafał Leszczyński. Miało być Leszno nie tylko rodowym gniazdem, podniesionym do rangi miasta, ale przede wszystkim perłą w koronie dóbr rodziny, która wkroczyła na arenę działalności politycznej.

Leszno przeżywało swój „złoty wiek” w pierwszej połowie XVII stulecia. Z woli właścicieli zasiedlone przez religijnych uchodźców: braci czeskich z Czech i Moraw, ludność luterańską z pobliskiego Śląska, Żydów oraz Szkotów, Włochów i Węgrów tworzyło barwną, wielojęzyczną, różnorodną kulturowo i religijnie społeczność. Zaważyło to na kierunkach rozwoju miasta i jego znaczeniu w środowiskach protestanckich Europy XVII i XVIII w. Twórcza różnorodność oraz panująca zgoda zaowocowały ważnymi inicjatywami naukowymi, kulturalnymi oraz wpływały na panującą prosperitę gospodarczą. Tworzyli tu m.in.: Jan Amos Komeński – ostatni biskup Jednoty braci czeskich i wybitny pedagog, Jan Jonston – przyrodnik i lekarz, poeci: Anna Memorata i Johann Heermann, a w XVIII w. liczne grono lekarzy o ambicjach naukowych i wpływowych rabinów. Działały szkoły, m.in. słynne gimnazjum braci czeskich oraz mieszczańskie drukarnie. Pod kierunkiem sprowadzanych przez Leszczyńskich włoskich architektów budowano okazałe budowle sakralne i rezydencje. Liczna młodzież studiowała na uniwersytetach niemieckich, holenderskich i szwajcarskich. Kupcy sprzedawali towary w całej niemal Europie. Leszno było ważnym ośrodkiem gospodarczym: słynęło z młynarstwa, wyrobu sukna. Wytwarzano tu również wyroby luksusowe: karety i peruki. W takiej atmosferze, przepełnionej otwartością, tolerancją religijną, czerpaniem z różnorodności postaw, przekonań, tradycji i kultury wyrastał Stanisław Leszczyński – postać złożona a przez to interesująca: oświecony Sarmata, człowiek tolerancyjny a jednocześnie bardzo religijny, magnat ukształtowany w środowisku o silnym mieszczaństwie, mający świadomość potrzeby przebudowy społeczeństwa. Kolejni właściciele miasta, Sułkowscy, podążali kierunkiem wyznaczonym przez Leszczyńskich. Cennym świadectwem tamtych czasów oraz artystycznego smaku i kultury fundatorów – zarówno właścicieli miasta jak i mieszczan – jest zachowany układ urbanistyczny dawnego Leszna. W jego obrębie, zaakcentowanym reliktami otaczających miasto wałów, znajdują się: najpiękniejszy w Wielkopolsce barokowo – klasycystyczny ratusz, imponująca barokowym przepychem kolegiata, okazała synagoga, poewangelickie zbory oraz rezydencja dziedziców.

PAŁAC SUŁKOWSKICH – w obecnej formie jest to barokowa rezydencja powstała na miejscu wcześniejszego, renesansowego pałacu i kolejnego gmachu wybudowanego w drugiej połowie XVII w. przez sprowadzonego z Włoch architekta, Pompeo Ferrariego. Współczesny kształt został pałacowi nadany w połowie XVIII stulecia, gdy dokonano przebudowy po kolejnych pożarach. Sylwetka budowli naturalnie komponuje się w otoczenie parku i stawów, będących reliktem dawnej, jeszcze średniowiecznej, fosy. Wnętrza pałacu zatraciły niemal zupełnie swe pierwotne cechy; zachowały się jedynie pojedyncze detale dawnego wyposażenia architektonicznego.

DZIELNICA ŻYDOWSKA – utworzona w 1626 r. mieściła się wewnątrz wałów, w północno-zachodniej części miasta, w pobliżu rezydencji jego właścicieli – Leszczyńskich. Obok synagogi w skład tzw. zespołu bożniczego wchodziły w XVII w.: łaźnia rytualna (mykwa), szkoła Talmudu, dom gminny, piekarnia macy, jatki koszerne, szpital oraz szereg mniejszych bóżnic cechowych, brackich i prywatnych. Niestety, ich lokalizacja w obrębie dzielnicy jest obecnie niemożliwa.

SYNAGOGA – największa i prawdopodobnie najstarsza zachowana, główna synagoga najważniejszej gminy żydowskiej w Wielkopolsce w XVIII i w 1 poł. XIX w. Pierwsza, zapewne drewniana powstała ok. 1626 r. Na obecny budynek składa się XVIII-wieczny barokowy trzon główny, z dobudowanym w 1905 r. masywem wieżowym, wg. proj. wrocławskich architektów Ehrlichów. W nowej szacie architektonicznej, wybudowana została w duchu wiedeńskiej secesji i o układzie przestrzennym typu Tempel. Była to jednoprzestrzenna, wysoka sala modlitewna z bimą (mównica) dosuniętą do aron ha-kodesz (szafa na Torę), wewnętrznymi, amfiteatralnymi emporami dla kobiet, wyposażona w dobrej klasy organy, wentylację oraz centralne ogrzewanie. Dobudowany aneks wieżowy, zwieńczony cebulastym hełmem, z iglicą zakończoną kulą i gwiazdą Dawida, pomieścił m.in. synagogę tygodniową, pokoje rabinów i organy. Synagoga użytkowana była przez gminę żydowską w Lesznie do 1939 r. Zdewastowana przez Niemców, po wojnie przez wiele lat pełniła funkcję łaźni miejskiej. W 1956 r. zrzucono część wieży z hełmem, później przedzielono wnętrze żelbetowym stropem na dwie kondygnacje. Obecnie pełni funkcję galerii sztuki Muzeum Okręgowego w Lesznie, a w jednej z sal urządzono stałą ekspozycję „Żydzi w Lesznie”. Zachował się wystrój wnętrza: polichromia z piękną dekoracją roślinną ścian i promienistą glorią, zdobiącą wywietrznik w czaszy głębokiego, pozornego sklepienia. Muzeum czynne: wtorek: 9-17, środa-piątek: 10-14, niedziela 10-14, poniedziałek: nieczynne

DOM H. TINTA – przy ul. Wałowej 13 to wysoka, 5-kondygnacyjna (w tym 2-kondygnacje w partii dachowej) kamienica, wzniesiona na początku XX w. dla żydowskiego kupca Heymanna Tinta, według. projektu Curta Dresslera. Nad wejściem zachowany kartusz z inicjałami właściciela. Tint był jednym z najbogatszych kupców w Lesznie.

DOM NAUKI (BET HA-MIDRASZ) – przy ul. Średniej 4. Najstarszy, obok synagogi, zabytek w obrębie pierwotnej dzielnicy żydowskiej. Barokowy, z poł. XVIII w. Służył jako szkoła Talmudu, miejsce studiowania świętych ksiąg oraz dom modlitwy. W okresie międzywojennym budynek pełnił już funkcje mieszkalne.

RYNEK – większość zabudowy rynku stanowią kamienice wybudowane w latach 1870-1914. Sprzed pożaru w 1790 r. dotrwały w niezmienionym stanie nieliczne barokowe kamieniczki z charakterystycznymi szczytowymi fasadami. W pierzei północnej zwracają uwagę dwa sąsiadujące ze sobą budynki: pochodząca z przełomu XVII i XVIII w. kamieniczka nr 15, której fasadę wieńczy obelisk z półksiężycem i dom, według tradycji, należący do Jana Jonstona (1603-1675) – wybitnego lekarza i uczonego. Niezmiennie od 1788 r. w kamieniczce tej mieści się apteka. Nad wejściem zauważamy godło domu „Pod łabędziem” oraz u wejścia metalowe kółka do wiązania koni. Na wschodniej pierzei znajduje się najstarszy budynek w rynku: kamieniczka nr 29 z podcieniami, wzniesiona prawdopodobnie w 1634 r.

RATUSZ – leszczyński ratusz, oglądany w obecnym kostiumie architektonicznym to budowla barokowo-klasycystyczna, zaliczana do najpiękniejszych w Polsce. Wielokrotnie przebudowywany, nosi w swych murach relikty pierwszego ratusza z 1639 r. Wśród kolejnych budowniczych i architektów wymienia się Marcina Woidego, Jerzego Catenazziego, Pompeo Ferrariego i prawdopodobnie Dominika Merliniego – nadwornego architekta Stanisława Augusta, znanego głównie jako twórcę warszawskich Łazienek. Wschodnią ścianę ratusza zdobią kartusze z herbami właścicieli miasta. Obecnie gmach pełni funkcje reprezentacyjne, konferencyjne i wystawiennicze, a w podziemiu znajduje się stylowa kawiarnia.

` KOŚCIÓŁ ŚW. MIKOŁAJA – budynek powstał na miejscu zniszczonego podczas pożaru w 1656 r., najstarszego leszczyńskiego kościoła. Odbudowany po 1680 r. wg projektu Jana Catenazziego i wyposażony w początkach XVIII w. uchodzi za najwybitniejszą realizację, sprowadzonego przez Leszczyńskich, architekta. Fasada świątyni zaliczana jest do najznamienitszych fasad dwuwieżowych schyłku XVII w. Kościół jest rodowym mauzoleum Leszczyńskich. Nagrobki biskupa Bogusława i Rafała Leszczyńskich, prawdopodobnie autorstwa Józefa Szymona Belottiego lub Pompeo Ferrariego, fundowane zostały przez króla Stanisława Leszczyńskiego ok. 1707-1709 r. Bogata dekoracja rzeźbiarska i sztukatorska eksponuje przy pomocy użytych alegorii, symboli i atrybutów potęgę rodu, koligacje rodzinne Leszczyńskich i urzędy piastowane przez upamiętnionych reprezentantów rodziny. Na uwagę zasługują również obrazy wybitnego malarza doby baroku, Szymona Czechowicza, usytuowana na przeciw ambony rzeźba przedstawiająca św. Jana Nepomucena oraz ołtarz główny z płótnem autorstwa Michellangelo Palloniego, florenckiego artysty związanego z dworem królewskim.

DOM LEO BAECKA – przy ul. Chrobrego 34. XIX-wieczna kamienica, w której urodził się najsłynniejszy Żyd z Leszna – Leo Baeck (1873-1956), jeden z najwybitniejszych żydowskich filozofów XX wieku.

KOŚĆIÓŁ ŚW. JANA CHRZCICIELA – wybudowany w l. 1652-54 r. przez braci czeskich. Budowla nawiązuje stylistycznie do architektury późnego gotyku. Akcentem przełamującym jednorodność ceglanej budowli świątyni jest przylegająca od strony zachodniej barokowa kaplica Gruszczyńskich autorstwa Pompeo Ferrariego (1711). Na przyporze od strony południowej zegar słoneczny z datą roczną 1653. Na północnej ścianie wmurowano XVIII-wieczne epitafia zmarłych dzieci Karola Gotfryda Woide, duchownego Jednoty, późniejszego pastora w Londynie i asystenta bibliotekarza w British Museum.

DAWNE GIMNAZJUM – budynek powstał wg projektu Catenazziego ok. 1714 r. w miejscu wcześniejszej siedziby słynnego w pierwszej poł. XVII w. gimnazjum braci czeskich. Szkoła zajmowała go do 1845 r. Po przeciwnej stronie placu kościelnego – tzw. dom dzwonnika z XVIII w.

POMNIK JANA AMOSA KOMEŃSKIEGO – autorstwa Alfreda Reichela, odsłonięty w 1898 r., pierwotnie znajdował się przez kościołem św. Jana.

SZPITAL ŚW. JERZEGO – założony w 1688 r. i utrzymywany przez gminę luterańską. Na frontowej ścianie płaskorzeźba przedstawiająca św. Jerzego zabijającego smoka, patrona fundatora szpitala, Georga Stolza.

KOŚCIÓŁ ŚW. KRZYŻA – czwarta w tym miejscu świątynia wybudowana przez społeczność luterańską w Lesznie. Pierwszy kościół, drewniany, wzniesiono w 1635 r. Obecna budowla z przełomu XVIII/XIX w. jest dziełem Pompeo Ferrariego, z wieżą z pocz. XX w. dobudowaną wg. XVIII-wiecznego projektu M. Frantza. W początkach XVIII w. zbór uchodził za najpiękniejszy przykład luterańskiego budownictwa sakralnego w Wielkopolsce i stanowił wzór dla podobnych realizacji m.in. w Poznaniu i Rawiczu. Skromne, klasycystyczne wyposażenie wnętrza pochodzi z przełomu XVIII i XIX w. Z pierwotnego wyposażenia nie dotrwały do czasów nam współczesnych, zlikwidowane w latach 80-tych XX w., dwukondygnacyjne empory obiegające ściany boczne oraz obraz ołtarzowy.

LAPIDARIUM RZEŹBY NAGROBNEJ – utworzone w l. 1956-1960 z części nagrobków i obelisków przeniesionych ze zlikwidowanych cmentarzy protestanckich. Rzeźbione w piaskowcu płyty pochodzą z XVII-XIX w. i upamiętniają zmarłych zamożnych mieszczan i członków ich rodzin: duchownych, kupców, rzemieślników różnych specjalności. Na specjalną uwagę zasługują m.in.: epitafium Adama Samuela Hartmanna, nauczyciela króla Stanisława Leszczyńskiego, całopostaciowy nagrobek kowala z atrybutami pracy, epitafia dziecięce oraz bogata w treści teologiczne i biblijne płyta upamiętniająca Eliasa Müllera, znajdująca się na ścianie kościoła od strony południowej.

MUZEUM OKRĘGOWE W LESZNIE – mieści się w XVIII-wiecznej pastorówce kościoła św. Krzyża. Gromadzi zbiory dokumentujące historię miasta, kulturę ludową regionu oraz malarstwo. Do najważniejszych kolekcji zaliczają się: zbiór portretów trumiennych z 2 poł. XVIII w. przedstawiających szlacheckich patronów zboru św. Jana oraz największa i najstarsza w Polsce kolekcja portretów królów leszczyńskiego bractwa kurkowego (pocz. XVIII w. – poł. XX w.) Cennym uzupełnieniem zbiorów historycznych i artystycznych są portrety członków rodów Leszczyńskich i Sułkowskich – właścicieli miasta, w tym Stanisława Leszczyńskiego oraz reprezentacyjny, całopostaciowy wizerunek Marii Leszczyńskiej, córki Stanisława, żony Ludwika XV. Godny uwagi jest eksponowany zbiór malarstwa ukazujący polską wieś przełomu XIX i XX.

Muzeum czynne: wtorek: 9-17, środa – piątek: 9-14, sobota – niedziela: 10-14; w poniedziałki nieczynne

Region Leszczyński obfituje w najróżniejsze zabytki: pałace, dwory kościoły, klasztory, wiatraki. Proponujemy dwie trasy turystyczne, które ukażą piękno i różnorodność architektury tej okolicy.

Trasa wschodnia.

• Rydzyna - najpiękniejszy w Wielkopolsce barokowy zamek wzniesiony w latach ok. 1685-95 dla wojewody Rafała Leszczyńskiego. Ten najpotężniejszy w Wielkopolsce magnat pragnął w Rydzynie stworzyć centrum swoich dóbr na miarę innych tego typu rezydencji w Polsce. Zamek zaprojektował architekt królewski Szymon Belotti. Przy budowie wykorzystano fragmenty murów średniowiecznego założenia. Przy kolejnych przebudowach w XVIII wieku pracował Pompeo Ferrari, Karol Marcin Frantz i, być może, Dominik Merlini. Ferrari, wykształcony w rzymskiej Akademii Świętego Łukasza, został sprowadzony do Rydzyny przez Rafała Leszczyńskiego. Na zlecenie następnego właściciela, Aleksandra Józefa Sułkowskiego, malowidła na sklepieniu sali balowej wykonał malarz śląski, Jerzy Wilhelm Neunhertz. W 1945 roku wnętrza pałacu zostały całkowicie wypalone i dzisiejszy stan jest w dużej mierze rekonstrukcją. Zamek, otoczony parkiem krajobrazowym, połączono osiowo z barokowym miasteczkiem. To pełne uroku założenie urbanistyczne, nie zmienione od czasów panowania rodów Leszczyńskich i Sułkowskich, jest jednym z niewielu takich założeń zachowanych w Polsce. W ostatniej ćwierci XVIII wieku dzieciństwo i młodość spędził tu późniejszy król, Stanisław Leszczyński. Atmosfera Rydzyny, kontakt z artystami działającymi na zlecenie ojca, wywarł znaczący wpływ na późniejszą postawę Stanisława Leszczyńskiego. To w Rydzynie i Lesznie późniejszy król Polski oraz książę Lotaryngii i Baru nauczył się jak być mecenasem kultury i sztuki.

• Rydzyna – wiatrak „Józef”, w którym znajduje się Muzeum Rolnictwa i Młynarstwa. Niegdyś wokół Rydzyny stało około 30 takich budowli.

• Pawłowice – klasycystyczny zespół pałacowy zbudowany dla Maksymiliana Mielżyńskiego w latach 1779-1783 według projektu Karola Gottharda Langhansa, twórcy m.in. berlińskiej Bramy Brandenburskiej. We wnętrzach zachowały się sztukaterie wykonane według projektu Jana Christiana Kamsetzera. Szczególną uwagę zwraca sala balowa na piętrze zdobiona 24 wolno stojącymi kolumnami. Dekorację architektoniczną uzupełniają trzy wiszące świeczniki ze szkła dmuchanego i szlifowanego, wykonane w końcu XVIII wieku. W mieszczącym się obok saloniku jedwabnym możemy podziwiać oryginalną dekorację sztukatorską na suficie, meble w stylu Ludwika XVI, kominek z białego marmuru z płaskorzeźbą Ledy, wykonaną przez Giovachino Stagii. Ściany tego pomieszczenia obite są jedwabną, haftowaną tkaniną francuską z około 1790 roku.

• Oporowo – kościół parafialny p.w. Niepokalanego Poczęcia N. P. Marii. Świątynia o konstrukcji szkieletowej zbudowana w 1640 roku z fundacji Stanisława z Bnina Śmigielskiego. Gruntownie restaurowana w 1870 roku. Na szczególną uwagę zasługuje bogate, barokowe wyposażenie wnętrza składające się z ołtarzy oraz wiszącego świecznika zdobionego pełnoplastyczną rzeźbą Najświętszej Maryi Panny Niepokalanie Poczętej stojącej na smoku.

• Oporowo – założenie dworskie położone we wschodniej części wsi składa się z części rezydencjonalnej i zespołu folwarcznego. Taki układ był typowy dla większości majątków ziemiańskich w XIX i na początku XX wieku. Założenie rezydencjonalne usytuowane w parku krajobrazowym składa się z dworu, oficyny oraz domu rządcy. Dziewiętnastowieczny dwór przekształcił i rozbudował na zlecenie rodziny Morawskich w 1906 roku Roger Sławski, jeden z najlepszych architektów wielkopolskich tego czasu.

• Gostyń-Głogówko – jeden z piękniej położonych barokowy kościół i klasztor budowany w l. 1675-1728 dla Kongregacji Oratorium św. Filipa Nereusza. Kościół wzorowany był na weneckiej świątyni Santa Maria della Salute. Przy budowie pracowali Jerzy i Jan Catenazzi. Czaszę kopuły wzniósł Pompeo Ferrari. Wnętrze jej czaszy zdobią freski wykonane przez Jerzego Wilhelma Neunhertza w 1746 roku, przedstawiające sceny z życia św. Filipa Nereusza. W kościele na uwagę zasługuje m.in. obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem, malowany na desce, z umieszczonym w tle widokiem Gostynia i kościółkiem na Świętej Górze. W samym mieście warto poświęcić kilka chwil na obejrzenie gotyckiego kościoła p.w. św. Małgorzaty.

• Lubiń – jeden z najstarszych na terenie Wielkopolski klasztorów. Kościół klasztorny ojców benedyktynów zosta ł zbudowany w stylu romańskim, rozbudowany w gotyku, przekształcony w czasach baroku w pierwszej połowie XVIII wieku. We wnętrzu uwagę zwraca iluzjonistyczna polichromia barokowa z przedstawieniami o treści biblijnej i alegorycznej oraz barokowe stalle przypisywane Janowi Jerzemu Urbańskiemu. Jeśli dysponujemy wolnym czasem warto obejrzeć romańsko-gotycki kościół p.w. św. Leonarda. • Będąc w Lubiniu warto obejrzeć leżący o kilka kilometrów na północny wschód skansen filmowy w Cichowie. Znajdują się tam zabudowania stworzone jako dekoracja dla filmu Andrzeja Wajdy „Pan Tadeusz”.

• Osieczna – kościół klasztorny – późnobarokowy, zbudowany w latach 1729-1733 i 1784-1787 z fundacji Jana z Bnina Opalińskiego, według projektu Pompeo Ferrariego. Rokokowe wyposażenie (ambona, ołtarze, konfesjonały) wykonał w l. 1784-1787 Antoni Schultz z Rawicza.

• Osieczna – zamek Borków pochodzący z XV wieku w wyniku licznych przebudów stracił swój pierwotny charakter. Najważniejszymi, mającymi wpływ na kształt architektoniczny, były prace z lat 1598-1601, 1605 i ostatnia z1890-1908. Obecnie zamek składa się z trzech nieregularnych skrzydeł zgrupowanych wokół otwartego dziedzińca. Oglądając tę potężną budowlę warto zwrócić uwagę na manierystyczny portal z herbem Nałęcz i literami A (ndrzej) C (zarnkowski) oraz wmurowane w ścianę skrzydła wschodniego kamienne tablice: z XVI wieku z herbem Nałęcz i literami AC, tablice z napisem upamiętniającym zakończenie odbudowy zamku przez Andrzeja Czarnkowskiego z datą 1601, następnie tablica marmurowa z napisem łacińskim odnoszącym się do odbudowy za Jana Opalińskiego w 1665. Według podania z zamku prowadzi sklepiony podziemny korytarz pod jeziorem na jego drugą stronę. Na początku XIX wieku ksiądz Rogaliński zażegnał pokutującego w zamku ducha niewiernej żony pana zamku, która – nieobecnego z powodu wyprawy na wojnę w obronie ojczyzny męża – zdradzała z lekarzem i do tego Włochem.

• Osieczna – wiatraki – na wzgórzu, przy drodze do Leszna, znajdują się trzy zabytkowe wiatraki. Najstarszy, środkowy, pochodzi z 1763 roku. Pozostałe zbudowano w XIX wieku.

Trasa zachodnia

• Siciny – kościół parafialny, pocysterski, p.w. św. Marcina, barokowy, XVIII wieczny. Wybudowany według projektu Marcina Frantza. Bogaty wystrój wnętrz tworzą rzeźbione ołtarze będące dziełem F. Mangolda oraz polichromia Filipa Bentuma. To najlepszy w tej okolicy przykład barokowej świątyni z zachowaną polichromią i wyposażeniem z tej epoki. Obok kościoła usytuowany jest budynek dawnego pałacu opackiego wzniesiony około połowy XVIII wieku. W sali na piętrze zachował się fresk warsztatu Bentuma przedstawiający scenę fundacji przez księcia Henryka II kościoła i pałacu. Wieś od czasów średniowiecza należała do cystersów z Lubiąża.

• Wschowa – urokliwe miasto o metryce .średniowiecznej. Konwent bernardynów we Wschowie, założony w 1456 roku, należał do najstarszych w Rzeczypospolitej. Budynki klasztoru spłonęły w 1558 roku. Dzięki poparciu grona możnych protektorów i darczyńców w l. 1638-1639 budowniczy Krzysztof Bonadura Starszy wzniósł nowy klasztor. Kościół otrzymał wówczas wezwanie św. Józefa Oblubieńca. W latach czterdziestych XVIII wieku przeprowadzono prace remontowe zmierzające do upiększenia świątyni. Wzniesiono nowy ołtarz główny, wykonano posadzkę, okna, ławki. W tym też czasie kościół ozdobiono polichromią wykonaną przez głogowskiego malarza Joachima Eggenfeldnera przy współpracy z malarzem zakonnym Walentym Żebrowskim. Na sklepieniu prezbiterium ukazano Trójcę Świętą adorowaną przez chóry anielskie. W centrum sklepienia nawy głównej umieszczono scenę zaślubin świętego Józefa i Maryi. Jeżeli dysponujemy wolnym czasem warto we Wschowie obejrzeć kościół farny p.w. św. Stanisława. Świątynia ta wybudowana została w XIV wieku. Po kolejnym pożarze odbudowano ją w 1685, a później przebudowano w latach 1720-26 według projektu Pompeo Ferrariego.

• Wschowa – lapidarium przy ulicy na terenie dawnego cmentarza ewangelickiego. Przepiękne nagrobki tam umieszczone pochodzą z XVII, XVIII i XIX wieku. Jest to najstarsze w Polsce takie założenie założone za murami miasta.

• Trzebiny - pałac zbudowany dla zamożnej wielkopolskiej rodziny Gurowskich w latach 1680-1690 być może według planów aktywnego w tym czasie w Wielkopolsce włoskiego architekta Jana Catenazziego. W 1860 roku rezydencję gruntownie przebudowano dla Ferdynanda von Lessen tworząc wewnętrzny dziedziniec. Pałac zbudowany na planie czworoboku flankują cztery niskie wieże. W rezydencji można oglądać ekspozycję archeologiczną. Park krajobrazowy z drugiej połowy XIX wieku powstał na miejscu istniejącego jeszcze w 1834 roku ogrodu włoskiego. Obecnie pałac jest siedzibą Wielkopolskiego Ośrodka Studiów i Ochrony Środowiska Kulturalnego. Znajduje się tam ekspozycja archeologiczna, którą można zwiedzać po wcześniejszym uzgodnieniu.

• Włoszakowice – wieś w początku XVIII wieku stanowiła własność Katarzyny z Opalińskich, żony Stanisława Leszczyńskiego. Za czasów Opalińskich, w pierwszej połowie XVII wieku wzniesiono tu pałac wg projektu Krzysztofa Bonadury Starszego. W końcu lat trzydziestych XVIII wieku wieś kupił Aleksander Józef Sułkowski. Na jego zlecenie wzniesiono około 1749-52 niezwykle interesujący, o eksperymentalnej formie, późnobarokowy pałac myśliwski. Zbudowany został na planie trójkąta równobocznego o wklęsłych narożnikach. Na parterze mniejsze pomieszczenia umieszczono wzdłuż ścian zewnętrznych, a we wnętrzu zlokalizowano dużą, dwukondygnacyjną salę. „Sala terrena” w przyziemiu służyła prawdopodobnie masońskim obrzędom. A.J. Sułkowski był jednym z pierwszych polskich masonów.

• Przemęt – kościół pocysterski, obecnie parafialny, p.w. św. Jana Chrzciciela, zbudowany w latach 1651-1690 i 1758-1759. Przy budowie brali udział architekci Jerzy i Jan Catenazzi. We wnętrzu warto zwrócić uwagę na bogato rzeźbione stalle, tron opacki, konfesjonały i ławki z bogatą dekoracją rzeźbiarską, figuralną i roślinną wykonaną z czarnego dębu.

• Śmigiel - kościół filialny p.w. św. Wita – kościół o konstrukcji szkieletowej wypełnionej kamieniem i cegłą zbudowany w 1769 roku. Warto zwrócić uwagę na ołtarz główny. To późnogotycki, rzeźbiony tryptyk z 1506 roku w obramowaniu z 1645. W polu środkowym przedstawiono Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny a po bokach Nawiedzenie, Hołd Trzech Króli, Zwiastowanie i Boże Narodzenie.

• Śmigiel – wiatraki – według legendy w mieście znajdowało się około 100 wiatraków. Sprzyjało temu dogodne położenie na wzgórzach. Obecne przywieziono Broniowa i Kluczewa. Zrekonstruowano je w latach 1978-80.

• Bronikowo – kościół parafialny p.w. św. Franciszka z Asyżu to świątynia o konstrukcji zrębowej, z unikalnymi w naszym regionie ostatkami. Wybudowany został z drewna modrzewiowego w 1739 roku. Wewnątrz znajdują się barokowe ołtarze i obrazy z drugiej połowy XVII wieku.

• Krzycko Wielkie – barokowy dwór alkierzowy, zbudowany około połowy XVIII wieku dla Kotwiczów-Krzyckich. Kryty gontem budynek prezentuje najbardziej popularny w baroku typ siedziby wiejskiej średniozamożnego szlachcica. Obecnie dwór jest własnością prywatną i można oglądać go tylko z ulicy.

• Święciechowa – miejscowość ta, założona na trasie dawnego szlaku handlowego z Głogowa do Poznania, od XI do XIX wieku należała do benedyktynów z Lubinia. W XIII wieku zakonnicy ufundowali pierwszy kościół parafialny p.w. św Jakuba. Obecna świątynia powstała w XV/XVI wieku i została gruntownie przebudowana w XVIII stuleciu. We wnętrzu zwracają uwagę malowidła barokowe na sklepieniach kaplic bocznych. Warto poświęcić chwilę na obejrzenie zespołu barokowych ołtarzy oraz prospektu organowego. W zewnętrzną ścianę kościoła wmurowane są piaskowcowe epitafia z XVII i XVIII wieku.

Ulotka "Leszczyńskie po królewsku" do nabycia w Informacji Turystycznej w Lesznie, ul. Słowiańska 24.

Powrót Króla: 10 - 11 września 2011r.

Galeria zdjęć z poprzednich lat.